Håp frå oske



Tekst: Thor Olav Iversen og Jens Haag



Disco Elysium er eit spel om paradokset ved å måtte båe gi slepp og halde fram, i politikken så vel som i kjærleiken.


Spelaren vert konfrontert med ein interessant tanke i dataspelet Disco Elysium. Hovudkarakteren er ein drukkenbolt og politimann utan hukommelse, og vert stadig heimsøkt av idear som han reflekterer kring og internaliserer i ulikt mon. Dei ulike ideane gjev han bonusar og ulemper i spelinga. Ideane er først lause tankar, men utvalte tankar krystalliserer seg ut i openberringar etter ei viss tid. Denne tanken handlar om kommunisme. I Revachol, byen der spelet tek stad, vart kommunsimen valdeleg knust av ein internasjonal koalisjon med marknadsliberale statar. Som spelet seier, tok kapitalen av seg sin smilande maske og avslørte eit horribelt brannbombande beist som la byen øde fram til kvar einaste kommunist var daud eller øydelagt. Men det tyder ikkje at kommunismen er daud. I sin opphavlege refleksjon om kommunisme ser hovudkarakteren føre seg at han for eiga maskin skal byggje opp att Revachol-kommunen og titulerer seg sjølv som “Den store kommunisme-byggjaren”.

Etter at åtte timar med tenking har kome og gått, er dei konkluderande refleksjonane som følgjer: “0.000% av kommunisme har blitt byggja. Onde og bornemyrdande milliardærar styrar verda med eit skitent glis. Alt han har klart å gjere er å gjere seg sjølv trist.” Dette er ein destillert framstilling av eksistensen som moderne sosialist. Det er også svært morosamt og deprimerande. Båe delar kjenneteiknar Disco Elysium. Spelet er essensiell kunst ikkje berre for dei som plar spele dataspel, men for alle, og særleg folk på venstresida. Spelet vart sloppe på nytt i vår med fullt stemmeskodespel og meir innhald. 12. oktober kjem det ut til Nintendo Switch og Xbox. No er difor ei perfekt tid å prøve det på.



Lag med politikk


Balansen mellom å slutte fred med fortida og å byggje for framtida er sentral for Disco Elysium sitt narrativ. Hovudkarakteren har fått sjeleleg banesår av kjærleikssorg og vert tvungen til å konfrontere følgjene av år med sjølvskading. Revachol er samstundes djupt merka av ein feila sosialistisk revolusjon. Metropolen vert styrt av den utlandske organisasjonen Moralintern, som styrer etter ein teknokratisk ideologi som berre kan skildrast som Europakommisjonen på speed.

Spenninga mellom dei kosmopolitiske herskarane og dei innfødde syner seg sjølv i politistyrken der hovudkarakter Harrier Du Bois er tilsett som detektiv: Politiet er oppkalt etter og er etterkommar av borgarmilitsar som oppstod etter at revolusjonen var utradert. Den har eit spent forhold til sine utlandske sjefar, som er koalisjonen som bomba Revachol-kommunen sønder og saman.

Kulehol er framleis spredd langs dei slitte veggane i arbeidarklassenabolaget Martinaise, som er området vi utforskar. Gamle bombekrater vert nytta til å spele petanque. Innbyggjarane i Martinaise ynskjer ikkje politiet velkomne. Dei vert sett på som den valdelege maska til utlandske interesser.

Til trass for at spelet utforskar ei rekke tema frå rusavhenge til paranormale krypto-artar er det heildekka i eit tjukt strøk med politikk, og minnar om søramerikansk magisk realisme. Det vevar folk sine daglegliv saman med ein avgrunn av valdeleg politikk og emosjonell, snarare enn objektiv, sanning. Som i røynda er det ikkje mogeleg å rømme frå politikken. Spelarar kan rollespele ideologiske utgangspunkt frå kommunisme til fascisme via sentrisme og libertarianisme. Spelet har likevel ein særleg hug for sosialisme. Under ein pristale for det prestisjetunge Game Awards, takka spelskaparane Karl Marx og Friedrich Engels.

Skaparane ZA / UM er ikkje berre spelutviklarar, men kom opphaveleg saman som eit kunstnarkollektiv med erfaring frå ei rekke kunstformar. ZA / UM har altså følgt ei anna kurve enn dei fleste spelselskap. Disco Elysium er også det første spelet av ein viss skala som kjem frå den tidlegare sovjetrepublikken Estland. Utfallet er ikkje berre ein nyansert kritikk av den moderne venstresida, men også av Sovjetunionen sin feilslåtte sosialisme.